هنوز سوالاتی در رابطه با شیوه کلی این بنگاه خبری در پوشش اخبار
مربوط به کردها به حال خود باقی است.
بیبیسی فارسی، چندی پیش در اقدامی حرفهای در صفحه فیس بوک خود دریافت
نامههایی را گزارش کرد که در آنها برخی از شهروندان کرد از این رسانه به دلایل
مختلف انتقاد کردهاند. این رسانه بر این اساس، از مخاطبان خود خواست که نقطه نظراتشان را در مورد
انتقادات مطرح شده به بحث بگذارند، تا در برنامه دیدبان، با سردبیر بخش خبر مورد بررسی
قرار گیرد.
بیبیسی بر اساس وعده خود برنامه مورد اشاره را پخش کرد و به برخی از
سوالات پاسخ گفت، اما به نظر میرسد هنوز سوالاتی در رابطه با شیوه کلی این بنگاه
خبری در پوشش اخبار مربوط به کردها به حال خود باقی است.
صحت و دقت، بیطرفی، استقلال، منفعت عمومی، پاسخگو بودن در کنار سایر
موارد، از جمله اصول عمومی فعالیت رسانهای در دنیا محسوب میشوند که موسسه خبری
بیبیسی به عنوان اصول فعالیت خود سعی می کند از آنها پیروی کند.
در اینجا سعی میشود با ذکر مصادیق و انطباق آن با اصول پذیرفته شده
از سوی بخش فارسی بیبیسی به مواردی اشاره شود، که به نظر میرسد از آن اصول تخطی
شده است.
بسیاری از اخبار و اتفاقاتی که مورد پوشش این رسانه قرار میگیرد،
همزمان در تلویزیون به صورت گزارش، گفتگو یا برنامههای ویژه و در وب سایت منتشر
میشود، بنابراین به دلیل سهولت دسترسی و سندیت بیشتر، نمونهها از موضوعاتی
انتخاب میشود که به صورت مکتوب در آرشیو بیبیسی وجود دارند.
نمونه ای از اخباری که شبهه نقض بیطرفی را در بین مخاطبان کرد بیبیسی
ایجاد کرده، خبر بازداشت برخی فعالان حزب صلح و دمکراسی-بزرگترین حزب قانونی کردها
در ترکیه- و همچنین تفتیش منزل یک نماینده کرد مجلس، شهردار و برخی کارمندان دولتی
در تاریخ جمعه ۲۳ دی ۱۳۹۰ (۱۳ ژانویه ۲۰۱۲) است. در آن خبر بدون ارائه مستندات، از
این عمل پلیس دولت ترکیه با عنوان "عملیات علیه شورشیان جداییطلب کرد"
یاد شده بود و براین اساس تلویحا به نماینده قانونی پارلمان ترکیه و برخی کارکنان
رسمی این دولت عناوینی منتسب شده بود که خلاف واقع بودند.
البته، به دنبال انتشار نقدهایی در این ارتباط، تیتر خبر بیبیسی
فارسی از "یورش به صدها خانه در عملیات علیه شورشیان کرد" به "یورش
به صدها خانه در عملیات علیه فعالان کرد ترکیه" تغییر پیدا کرد.
عناوین انتسابی
معرفی کردن احزاب کرد در گزارشها، اخبار و سایر بخش های رسانهای،
موضوع دیگری است که به نظر میرسد بیبیسی در مواردی در تعامل با آنها موفق به
حفظ کامل اصول حرفهای نشده است.
در پاره ای موارد از جمله در گزارش روز چهارشنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۰ (۱۹
اکتبر ۲۰۱۱) بیبیسی، از اعضای پکک، حزب کارگران کردستان به عنوان
"پیکارجویان" و "جدایی طلبان کرد" یاد شده است. در حالی که پکک هدف خود را کسب
"خودمدیریتی کردها در چهارچوب ترکیه" اعلام کرده و به صورت رسمی استقلال کردستان را در دستور کار
خود قرار ندادهاست.
طبق اصول شناخته شده رسانه های بین المللی، اگر حزبی توسط جامعه بین
المللی شورشی شناخته شده باشد، آن رسانه ها نیز آن را به همین عنوان مورد اشاره
قرار خواهند داد. مثلا در مورد پ ک ک، چون این حزب توسط اتحادیه اروپا،
"تروریستی" شناخته شده، بیبیسی هم با الفاظ غیر بی طرفانه از آن یاد
خواهد کرد. اما بیبیسی یا هر رسانه دیگر متعهد به اصول حرفهای، در کنار این
عناوین باید، مواضع طرف مقابل را هم نقل و قضاوت را به مخاطبان واگذار کند. برای
مثال زمانی که از عنوان "جدایی طلبی" استفاده میشود، باید نشان داده
شود که این جریان از سوی کدام دولت یا نهادی ملقب به این عنوان شده و نظر آن جریان
خاص در مورد اهدافش چیست.
حکومت اقلیم کردستان عراق از جمله دیگر مواردی است که در بیبیسی
فارسی به عناوین مختلف از آن اسم برده می شود. در گزارش های منتشر شده، از این
منطقه با عنوان "منطقه خود مختار"،
"منطقه کردی" یا "اقلیم
کردستان عراق" یاد شده، در حالیکه عنوان رسمی منطقه تحت حاکمیت کردها در شمال
عراق، "حکومت اقلیم کردستان عراق" است. با وجود اینکه بخش انگلیسی بیبیسی
به درستی از این عنوان استفاده می کند، اما در بخش فارسی عنوان درست عینا به مخاطب
منتقل نمی شود.
عدم توازن و تعادل
در یک گزارش دیگر در تاریخ جمعه ۸ مهر ۱۳۹۰ (۳۰ سپتامبر ۲۰۱۱) که همزمان در تلویزیون و وب سایت بیبیسی
در اختیار مخاطبان قرار گرفت، برای افرادی که در مرزها به جابه جایی کالاهای غیرقانونی
مبادرت میورزند، عنوان "قاچاقچی" برگزیده شده است.
اگر تعریف از قاچاق، آن طور که در اقتصاد تعریف شده، ورود و خروج کالا
به صورت مخفیانه از مرزهای کشور برای کسب سود باشد، عنوان "قاچاقچی"
درست است. اما آنهایی که در کردستان به این عمل مبادرت میورزند، شهروندانی از
طبقه ضعیف اقتصادی جامعهاند که برای امرار معاش با دستمزدهای ناچیز با بستن بار
بر پشت خود در مرزها این اجناس را جا به جا میکنند؛ شغلی که در زبان کردی
"کول بری" نام دارد و کسانی هم که به این کار مشغول هستند "کول
بر" نامیده میشوند.
در بیشتر مناطق مرزنشین کردستان، تعداد زیادی از خانوادهها از طریق
کول بری امرار معاش میکنند. در این میان تعدادی از زنان و مردان و بسیاری اوقات
دانش آموزان و کودکان هم دیده میشوند که برای تأمین مخارج تحصیلی و زندگی خود به
کار در مرزها میپردازند. جامعهشناسان علل روی آوردن این دسته از شهروندان به
کول بری را تبعیضهای اقتصادی دولتی، بالا بودن نرخ بیکاری و توسعه نیافتگی مناطق کردنشین
عنوان کردهاند. بر این اساس اگر توصیف این افراد در یک گزارش به عنوان
"قاچاقچی یا قاچاق بر" اجتناب ناپذیر باشد، اشاره مستقیم به شاخصهای اقتصادی
منطقه و دلایل روی آوردن مردم به این شغل هم بهتر است مورد اشاره قرار بگیرد،
موضوعی که در نمونه گزارش بیبیسی نادیده گرفته شده است.
کول بری در این مناطق عمومیت دارد و منبع ارتزاق بخش قابل توجهی از
مردم است و از این حیث به درجات بیشتری با اصل "منفعت عمومی" مرتبط می
شود. در مدرسه روزنامه نگاری بیبیسی آمده "تمام فعالیت های روزنامه نگاری در راستای منافع عموم یا مصلحت مردم است".
پردازش نا متوازن اخباری مانند اخبار کولبران و در نظر
نگرفتن حساسیت اجتماعی، دست کم برای مردمان آن منطقه خاص در چهارچوب منفعت عمومی
قابل دسته بندی نیست.
خبر خوردگی
انتقاد دیگر، ترجمه بیانیههای نهادها، دولتها و سازمانهای بین
المللی مدافع حقوق بشر در مورد ایران و نحوه بازتاب آن در بیبیسی فارسی است. در
جریان ترجمه برخی از این متون، به نظر میرسد که بیبیسی، "تاکیدها"ی
صورت گرفته بر وضعیت کردها یا به صورت کلی تر بخش های مربوط به اقلیتهای قومی در
ایران را بازتاب نداده است .
برای مثال در گزارش سالانه وزارت امور خارجه بریتانیا به صورت مفصل
موارد نقض حقوق بشر اقلیتهای قومی به ویژه کردها در سال ۲۰۱۱ ایران تشریح شده
است. اما در گزارش روز پنج شنبه۱۱ فروردین ۱۳۹۰ (۳۱ مارس ۲۰۱۱) بیبیسی از کتاب
سالیانه وزارت امور خارجه بریتانیا در مورد وضعیت حقوق بشر و دموکراسی، به صورت
اجمالی به اصلی ترین موارد نقض حقوق بشر ایران پرداخته شده، اما هیچ جا نشانی از
اشاره به وضعیت اقلیتهای قومی به چشم نمیخورد. ساختار گزارش و حساسیتهایی که
نسبت به این مساله کردها میان ایرانیان وجود دارد، به این تصور دامن می زند که تعمدی
در نادیده گرفتن موضوع مطرح است.
این مساله را میتوان نوعی "خبر خوردگی" دانست. نگاهی به
نظرات مخاطبان صفحه فیس بوک بیبیسی فارسی، نشان میدهد که خبرخوردگی مورد انتقاد
آنها محدود به نحوه گزینش دادههای خبری نیست. تعداد زیادی از مخاطبان کرد گفتهاند
که برخی از اخبار کردستان، به رغم اهمیت و سندیت، در بیبیسی فارسی پوشش داده نمیشود.
از جمله مواردی که به آن اشاره شده، بازداشت فلهای ۱۸ تا ۲۵ نفر در
مهاباد به اتهامات امنیتی در دی ماه جاری است که علی رغم صحت و اهمیت آن برای
شهروندان مناطق کردنشین ایران، در بخشهای مختلف بیبیسی فارسی پوشش خبری نگرفته
است. این خبر با عنوان "دستگیری های خانوادگی در کردستان" در بعضی از رسانه ها از جمله نشریه
الکترونیکی روزآنلاین و وبسایت رادیو زمانه با ذکر اسامی بازداشت شدگان منتشر شده
و روزنامه نگاران ساکن منطقه نیز نیز آن را تائید کرده اند.
سهم بیبیسی
یکی از ویژگیهای سرویس جهانی بیبیسی، پاسخگو بودن است. در مدرسه روزنامه نگاری این موسسه خبری تاکید شده است که "روزنامه نگاریای که پاسخگو نباشد چیزی بیش از سرگرم کردن مردم نیست و قاعدتا روزنامه نگاری تلقی نمیشود".
یکی از ویژگیهای سرویس جهانی بیبیسی، پاسخگو بودن است. در مدرسه روزنامه نگاری این موسسه خبری تاکید شده است که "روزنامه نگاریای که پاسخگو نباشد چیزی بیش از سرگرم کردن مردم نیست و قاعدتا روزنامه نگاری تلقی نمیشود".
بدیهی است که بیبیسی فارسی رعایت این اصل را در دستور کار قرار
خواهد داد. آغاز به کار برنامه "دیدبان"،
دعوت عملی از مخاطبان برای طرح انتقادات و تصحیح و تکمیل برخی اخبار منتشر شده -
که به درستی مورد انتقاد مخاطبان است - بعد از انتشار، از جمله دلایل اثبات تلاش
این بخش از سرویس جهانی بیبیسی در راستای اصل پاسخگویی است.
در کنار انتقاداتی که در خصوص نحوه بازتاب اخبار کردستان در بیبیسی
فارسی مطرح شد، سخن ناتمام میماند اگر اشارهای هم به سیر سعودی پوشش اخبار
کردستان در طول یک سال گذشته توسط بیبیسی نشود.
سال ۲۰۱۱ سالی پر حادثه برای کردها بود. انتخابات پارلمانی ترکیه،
اعتراضات طیف هایی از شهروندان کردستان عراق به حکومت اقلیم، حضور کردها در جنبش
اعتراضی سوریه، درگیریهای مسلحانه میان سپاه پاسداران و پژاک، حمله جنگندههای ترکیه
به کوهستان قندیل و درگیریهای پراکنده ارتش ترکیه و حزب کارگران کردستان، نقش کردها
و وضعیت آنها در عراق و معادلات سیاسی این کشور، از جمله موضوعاتی بود که بیبیسی
فارسی در حوزه مناطق کردنشین، زمان درخوری را به پوشش آنها اختصاص داد
Source:
http://www.bbc.co.uk/blogs/persian/viewpoints/2012/02/post-43.html
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر